La Poderosa II: Η χαμένη μοτοσυκλέτα του Τσε Γκεβάρα και ο μύθος που δεν έσβησε

Η εκτέλεση του ανθρώπου που έγινε σύμβολο της αιώνιας επανάστασης, στις 9 Οκτωβρίου 1967, μας γυρίζει στο ταξίδι του με μια μοτοσυκλέτα και μας προκαλεί να αναζητήσουμε το δίκυκλο, που τον μετέφερε σε όλη τη Νότια Αμερική.

Αργεντινός διεθνιστής, επαναστάτης, από τις πιο σημαίνουσες μορφές του 20ού αιώνα. Ηγετική φυσιογνωμία της Κουβανικής Επανάστασης, με τεράστια επίδραση στη θεωρία και την τακτική του ανταρτοπόλεμου. Πίστεψε στην επικράτηση του σοσιαλισμού μέσα από παγκόσμια επανάσταση. Με τα χρόνια, ο Ερνέστο (Τσε) Γκεβάρα έγινε το αρχέτυπο της διαρκούς εξέγερσης και αντικείμενο λατρείας — ένα ιστορικό ποπ είδωλο που δεν έπαψε να συγκινεί.

Τι απέγινε, λοιπόν, η μοτοσυκλέτα των θρυλικών «Ημερολογίων Μοτοσυκλέτας», η La Poderosa II; Ας λύσουμε πρώτα το μυστήριο του ονόματος: «La Poderosa II» ήταν μια Norton Model 18 του 1947, του συμφοιτητή και φίλου του Τσε, Αλμπέρτο Γκρανάδο. Ήταν το δεύτερο… ταξιδιωτικό τους όχημα. Το 1950 ο Γκεβάρα είχε διασχίσει την Αργεντινή με ένα μοτοποδήλατο Garelli με κινητήρα Micron — εκείνο ήταν το πρώτο La Poderosa (το «Δυνατό μωρό»).

Δύο χρόνια αργότερα, ο φοιτητής ιατρικής Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα αποφασίζει με τον συμφοιτητή και φίλο του να γυρίσουν τη Νότια Αμερική πάνω σε δύο τροχούς. Το δίκυκλο ήταν μια Norton Model 18 του 1947, ιδιοκτησία του Γκρανάδο. Κουρασμένη, μα περήφανη.
Ξεκίνησαν στις 4 Ιανουαρίου 1952, έπειτα από λίγες μόνο μέρες προετοιμασίας. Επάνω στη Norton άνοιγαν έναν ορίζοντα επτά μηνών: Αργεντινή, Χιλή, Περού, Κολομβία, Βενεζουέλα—κι ύστερα οι δρόμοι τους χώρισαν. Η Norton, φορτωμένη με πλευρικές τσάντες και άνισο βάρος, ήταν μεταχειρισμένη και κάθε άλλο παρά ιδανική για τέτοιο άθλο. Ο Γκρανάδο είχε δώσει 800 δολάρια—όλη του την περιουσία—για να την αποκτήσει.

Το ταξίδι δεν τους χαρίστηκε. Την πρώτη κιόλας μέρα μέτρησαν δύο πτώσεις. Οι επισκευές γίνονταν στο δρόμο, σχεδόν πάντα με σύρμα. Η μοτοσυκλέτα τους «πρόδιδε» συχνά, κι εκείνοι σταματούσαν για φροντίδα και μπαλώματα στα ελαστικά—ένα μάθημα αντοχής σε κάθε στροφή. Μετά το Bahía Blanca η κατάσταση αγρίεψε: Εννέα πτώσεις, φανάρι κατεστραμένο, πλαίσιο σπασμένο. Περπάτησαν 20 χιλιόμετρα ως το Piedra del Águila για να συγκολλήσουν τον σκελετό. Το φορτίο βαρύ, οι δρόμοι άγριοι, η Norton στα όριά της. Ως το San Martín de los Andes χρειάστηκε ξανά επισκευή πλαισίου, μίζας και αλλαγή ελαστικών. Κοντά σε λίμνη της διαδρομής, μια διαρροή τίναξε το κιβώτιο ταχυτήτων, ενώ μια πτώση στο Lautaro τους κατέστρεψε το πιρούνι.

Σε παλιές φωτογραφίες φαίνεται διαφορετικό πιρούνι από του Model 18 — προφανώς αντικαταστάθηκε όταν δεν βρέθηκε γνήσιο ανταλλακτικό. Το τέλος ήρθε στο δρόμο για τη Malleco, στην ανάβαση ενός βουνού: η μοτοσυκλέτα απλώς σταμάτησε. Έκαναν ωτοστόπ ως το Los Ángeles της Χιλής και άφησαν τη Norton σε πυροσβεστικό σταθμό, ώσπου να βρουν συνεργείο για σωστές επισκευές. Τους υπέδειξαν ένα· ήταν κλειστό. Απογοητευμένοι, άφησαν οριστικά τη μοτοσυκλέτα και πήραν το μονοπάτι με τα πόδια ως τη Βενεζουέλα.

Ο Γκρανάδο έμεινε τελικά στη Βενεζουέλα, ενώ ο Τσε γύρισε στην Αργεντινή να τελειώσει την ιατρική. Θα περνούσαν μερικά χρόνια μέχρι το πρόσωπό του να γίνει σύμβολο — μα το ταξίδι είχε ήδη σμιλέψει τον θρύλο.

Το 2004, τα «Ημερολόγια Μοτοσυκλέτας» μεταφράστηκαν και έγιναν ταινία και best seller. Ο Γκρανάδο δεν αναζήτησε ποτέ τη μοτοσυκλέτα του. Το δίκυκλο που εκτίθεται στο Μουσείο «Τσε Γκεβάρα» στην Alta Gracia της Αργεντινής είναι μία από τις μοτοσυκλέτες της ταινίας· σύμφωνα με τον υπεύθυνο παραγωγής, πρόκειται για μία Suzuki μεταμορφωμένη ώστε να μοιάζει με Norton.

Τι έγινε όμως η αυθεντική Norton Model 18 — η La Poderosa II; Πιθανότατα είναι σκορπισμένη στο Σαντιάγκο, σε χέρια που κράτησαν κομμάτια της ως ενθύμια ή ξαναζωντάνεψαν άλλες Norton με τα σωθικά της. Ένα δίκυκλο που έγινε μνήμη. Κι ίσως αυτό να της ταιριάζει: Να ταξιδεύει πια στις αφηγήσεις, όπως τότε που κουβαλούσε δύο φίλους και ένα όνειρο σε ολάκερη ήπειρο. Μάλλον δεν θα μάθουμε ποτέ — κι αυτό κάνει τον μύθο ακόμη πιο δυνατό.